Stedenbouw en voorkoop
Projecten in de buurt en het openbaar onderzoek
De koper tekent voor een woning met vrij uitzicht op een akker. Een maand later kondigt een affiche een openbaar onderzoek aan voor veertig appartementen op die akker. Wist de verkoper ervan? Informatie over projecten in de buurt is niet altijd verplicht, maar vaak beslissend voor de prijs en voor de beslissing om te kopen. Hier vindt u waar u ze vindt en hoe u ermee omgaat.
Waar projecten opsporen
| Gewest | Waar raadplegen | Ter plaatse |
|---|---|---|
| Brussel | Bekendmakingen van de gemeenten en van urban.brussels; kaart van de vergunningsaanvragen en BruGIS | (Rode) affiche op het betrokken terrein en aan het gemeentelijk aanplakbord |
| Wallonië | Gemeentelijke bekendmakingen, website van de gemeente, gewestelijke publicaties voor plannen en grote projecten | Bericht van openbaar onderzoek op het terrein en aan het gemeentelijk aanplakbord |
| Vlaanderen | Omgevingsloket: de aanvragen in openbaar onderzoek zijn er raadpleegbaar, met plannen | Bekendmaking (« gele affiche ») op het betrokken terrein |
- Plannen in voorbereiding: ruimtelijke uitvoeringsplannen, gemeentelijke schema's, bijzondere plannen, herzieningen van het gewestplan, die de bestemming van een gebied kunnen wijzigen (zie ruimtelijke plannen).
- De stedenbouwkundige inlichtingen vermelden de verleende vergunningen en soms de lopende procedures over het goed zelf, maar zelden over de buurpercelen (zie stedenbouwkundige inlichtingen).
Wat de verkoper moet zeggen
Geen algemene regel verplicht om projecten in de buurt te melden: de verplichte stedenbouwkundige vermeldingen in het compromis gaan over het verkochte goed. Maar de verkoper moet de koper in het algemeen loyaal inlichten, en mag een project dat hij kent en dat het goed, het uitzicht, de bezonning of de rust ervan aanzienlijk aantast, niet verzwijgen als de koper het redelijkerwijs niet kon ontdekken. Een verkoper die zelf bezwaar indiende tegen het project, of een bod kreeg van de promotor, kent het uiteraard. Het stilzwijgen kan als bedrog worden gekwalificeerd en leiden tot de vernietiging van de verkoop of tot schadevergoeding (zie wilsgebreken en informatieplicht).
Ook de vastgoedmakelaar, als professional, moet doorgeven wat hij weet: hij mag een project dat voor de deur is aangeplakt niet verzwijgen.
De mogelijkheden van de koper
- Tijdens het openbaar onderzoek kan elke belanghebbende opmerkingen of een bezwaarschrift indienen, ook een toekomstige koper. Termijnen en modaliteiten staan op het bericht van openbaar onderzoek.
- Na de beslissing zijn beroepen mogelijk binnen korte termijnen, bij de gewestelijke beroepsinstantie, de Raad van State of, in Vlaanderen, de Raad voor Vergunningsbetwistingen, naargelang het Gewest en het soort beslissing. De eigenaar staat in principe sterker dan de koper die de akte nog niet verleed.
- Het compromis kan uitzonderlijk worden gesloten onder een voorwaarde die verband houdt met de afloop van een procedure, maar dat is zeldzaam en moeilijk te onderhandelen.
Een voorbeeld van controle
Een woning wordt op 1 september te koop gezet. De makelaar raadpleegt, voor de straat en de buurpercelen, het gewestelijke platform en de gemeentelijke bekendmakingen: een aanvraag voor een gebouw met veertig appartementen ligt van 2 tot 30 september in openbaar onderzoek, op het buurperceel. Er zijn drie mogelijkheden:
- het project in de advertentie en het compromis vermelden, met zijn referentie, en de koper het in zijn bod laten verrekenen;
- de beslissing van de gemeente afwachten vóór de ondertekening, als de koper dat wenst;
- een opschortende voorwaarde onderhandelen die verband houdt met de weigering van de vergunning, wat de verkoper zelden aanvaardt.
In de drie gevallen beschermt de schriftelijke vermelding de verkoper en de makelaar tegen een latere betwisting.
Valkuilen
- Enkel het goed zelf nagaan, en niet de buurpercelen.
- Zich beperken tot een bezoek: de affiche kan na het bezoek zijn opgehangen, of aan een andere straatkant.
- Een bezwaarschrift verzwijgen dat de verkoper zelf indiende.
- In de advertentie een « vrij uitzicht » of « rustige omgeving » aanprijzen terwijl een project gekend is.
- De plannen in voorbereiding vergeten, die de akker aan de overkant bebouwbaar kunnen maken.
In het compromis
- De berichten van openbaar onderzoek en de gewestelijke platformen raadplegen voor het adres en de omgeving
- De verkoper vragen of hij een project in de buurt kent, en of hij erop reageerde
- Het gekende project vermelden, met zijn referentie
« De verkoper verklaart kennis te hebben van de vergunningsaanvraag voor de bouw van een gebouw met veertig appartementen op het aanpalende perceel, kadastraal bekend sectie A nummer 310, die van 2 tot 30 september 2026 aan een openbaar onderzoek werd onderworpen, en er een bezwaarschrift tegen te hebben ingediend. De koper verklaart daarover vóór de ondertekening te zijn ingelicht. »
Zie ook burenhinder en geluidshinder.
Veelgestelde vragen
Moet de verkoper een bouwproject op het buurperceel melden?
Geen algemene regel verplicht hem daartoe, maar hij mag een project dat hij kent en dat het goed aanzienlijk aantast niet verzwijgen als de koper het niet kon ontdekken. Het veiligst is het schriftelijk in het compromis te vermelden.
Waar raadpleegt men lopende vergunningsaanvragen?
In het Omgevingsloket in Vlaanderen, via de bekendmakingen van de gemeenten en urban.brussels in Brussel, en via de gemeentelijke bekendmakingen in Wallonië. De berichten van openbaar onderzoek hangen ook ter plaatse en aan het gemeentelijk aanplakbord.
Mag een toekomstige koper aan het openbaar onderzoek deelnemen?
Ja. Elke belanghebbende kan tijdens het onderzoek opmerkingen of een bezwaarschrift indienen, binnen de termijnen die op het bericht staan.
Wat riskeert een verkoper die een project in de buurt verzwijgt?
Gaat het stilzwijgen over een doorslaggevend element dat de koper niet kon ontdekken, dan kan het als bedrog worden gekwalificeerd. De koper kan dan de vernietiging van de verkoop of schadevergoeding vorderen.
Kan men tekenen onder de voorwaarde dat de vergunning bij de buren wordt geweigerd?
Dat kan, maar het is zeldzaam: de verkoper aanvaardt moeilijk een voorwaarde waarvan de afloop maanden, of bij beroep zelfs jaren, kan duren. Een duidelijke vermelding van het project en een aangepaste prijs zijn gebruikelijker.
Vermelden de stedenbouwkundige inlichtingen projecten bij de buren?
Zelden. Ze gaan over het verkochte goed: verleende vergunningen, bestemming, lopende procedures over het goed. Voor de buren moet u de gewestelijke platformen en de gemeentelijke bekendmakingen raadplegen.
Officiële bronnen
- Vlaanderen.be: openbare onderzoeken omgevingsvergunning
- Justel: Brussels Wetboek van Ruimtelijke Ordening (BWRO), artikel 6 en artikelen 188/7 tot 188/11 (openbare onderzoeken en speciale regelen van openbaarmaking)
- SPW Territoire: enquête publique et annonce de projet (openbaar onderzoek en projectaankondiging)
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.